و واسطهء بين آنها و حكومت محلى باشد ، ولى چنين مىنمايد كه او نفوذ خود را بيشتر در برانگيختن اختلاف صرف مىكند تا از هردو طرف چيزى دريافت نمايد . بدبختانه خود نسطوريان هم به وجه اصلاح‌ناپذيرى اهل ستيزه‌اند و با وجود محظورات قانونى باز از ابراز قدرت و زور امتناع ندارند ، و اين آخرين گرفتارى است كه ظاهرا نسطوريان ايران هنوز دوچار هستند كه در راه رفع و تعديل آن هيئت‌هاى مذهبى بازهم جهد و تلاش در پيش خواهند داشت . ماليات - تمام مسيحىها در ايران از خدمات نظامى معاف‌اند ، ولى در ازاى هر سال سرانه پنج قران به دولت ماليات مىدهند كه فقط شامل افراد ذكور بالغ بر پانزده سال مىشود و گاهى نيز از جوانان و سالخوردگان باهم دريافت مىگردد . در بعضى از دهات حوزهء اروميه مالياتى هم به عنوان گيورالليك « 1 » يعنى « ببين و بگير » هست كه به موجب آن سالانه پنج قران عوارض از مسلمانها و هشت قران از عيسويان دريافت مىشود و به همين نسبت هم از احشامى كه شايد مالك باشند . بطور كلى وضع روستائيان تا درجهء زيادى به اخلاق و رفتار ارباب ارتباط دارد كه مسئوليت جمع كردن و پرداخت ماليات ده به دولت برعهدهء اوست و بسته به نهاد و انصاف خود يا سختگيرى و يا ارفاق تفاوت مىكند . ارامنه - تعداد ارامنهء ساكن آذربايجان از نسطوريان كمتر ، ولى باز قابل ملاحظه است و آمار عدهء ايشان را به شرح ذيل بيان كرده‌اند : ماكو 300 خانوار قطور 100 خانوار خوى 400 خانوار سلماس 1200 خانوار سوماى و چرا 100 خانوار اروميه 400 خانوار سلدوز 100 خانوار براندوز 180 خانوار قره‌داغ 1000 خانوار مراغه 120 خانوار مياندوآب 80 خانوار ساوجبلاغ 60 خانوار تبريز 740 خانوار اردبيل 35 خانوار جمع كل - 4815 خانوار

--> ( 1 ) - اگر تركى باشد بايد به صورت گورآل يا گوروب آلمك باشد ؟